{"id":3071,"date":"2023-07-05T18:50:18","date_gmt":"2023-07-05T16:50:18","guid":{"rendered":"https:\/\/wia.net.pl\/?p=3071"},"modified":"2023-07-05T18:50:18","modified_gmt":"2023-07-05T16:50:18","slug":"polska-narod-i-jego-wiara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wia.net.pl\/index.php\/2023\/07\/05\/polska-narod-i-jego-wiara\/","title":{"rendered":"Polska: Nar\u00f3d i jego wiara"},"content":{"rendered":"\n

Autor, JACEK SZELA<\/a><\/p>\n\n\n\n

The Unz Review<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eO Panno \u015awi\u0119ta, kt\u00f3rej sanktuarium cz\u0119stochowskiestrze\u017cesz i na Ostrej Bramie \u015bwiecisz!\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Chocia\u017c oczywista jest uwaga, \u017ce \u200b\u200bnie ka\u017cdy Polak jest katolikiem, to jednak prawd\u0105 jest, \u017ce r\u00f3wnanie Polak = Katolik jest r\u00f3wnie wa\u017cne, jak mentalne skojarzenie, \u017ce Rosjanin oznacza prawos\u0142awnego chrze\u015bcijanina (z tymi samymi zastrze\u017ceniami, \u017ce niekt\u00f3rzy Rosjanie nie s\u0105 prawos\u0142awnymi chrze\u015bcijanami, niekt\u00f3rzy s\u0105 ateistami). Nawet niekatoliccy Polacy pozostaj\u0105 mentalnie katolikami, tak jak ateistyczni Rosjanie pozostaj\u0105 mentalnie prawos\u0142awnymi, co przyznaje wielu z nich. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, rosyjscy socjologowie uwa\u017caj\u0105, \u017ce chocia\u017c w Zwi\u0105zku Radzieckim chrze\u015bcija\u0144stwo by\u0142o oficjalnie zakazane, to jednak og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa (w tym oddani i \u017carliwi cz\u0142onkowie partii komunistycznej) \u017cy\u0142 wed\u0142ug chrze\u015bcija\u0144skiego kodeksu moralnego; to samo mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 w\u015br\u00f3d polskich komunist\u00f3w w okresie powojennym, w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w partii komunistycznej (wielu z nich ma dzieci potajemnie ochrzczone i religijnie wychowane). Mi\u0119dzy innymi: rozw\u00f3d mi\u0119dzy cz\u0142onkami partii, czy to w Polsce, czy to w Rosji, czy w jakimkolwiek zdominowanym przez Sowiet\u00f3w kraju Europy \u015arodkowej, by\u0142 albo nie do pomy\u015blenia, albo mile widziany.<\/p>\n\n\n\n

Polska wysz\u0142a z prehistorii do historii poprzez sw\u00f3j chrzest. By\u0142 rok 966, kt\u00f3ry zawsze by\u0142 uznawany przez wszystkie polityczne przekonania, ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, za pocz\u0105tek pa\u0144stwa polskiego, za pocz\u0105tek pa\u0144stwowo\u015bci polskiej; wi\u0119cej: jako pocz\u0105tek narodu polskiego. W 1966 roku, w czasach PRL-u, zar\u00f3wno pa\u0144stwo oficjalnie ateistyczne lub przynajmniej bezreligijne, jak i Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki hucznie, cho\u0107 osobno, obchodzi\u0142y Tysi\u0105clecie Pa\u0144stwowo\u015bci Polskiej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli bra\u0142a udzia\u0142 zar\u00f3wno w uroczysto\u015bciach organizowanych przez rz\u0105d lub parti\u0119 (co praktycznie oznacza\u0142o w\u00f3wczas jedno i to samo), jak i przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 sprawy religijne by\u0142y nieustannie t\u0142umione przez w\u0142adze, przez parti\u0119, i cho\u0107 w filmach, literaturze, w radiu, telewizji i prasie dokonywano licznych napa\u015bci ideologicznych na Ko\u015bci\u00f3\u0142 i duchowie\u0144stwo jako takie, to w\u0142a\u015bnie w tym czas, kiedy polska kinematografia wyprodukowa\u0142a swoje najwi\u0119ksze filmy, w kt\u00f3rych patriotyzm, nacjonalizm i<\/em> wiara katolicka zajmowa\u0142y pierwsze miejsce: wystarczy pomy\u015ble\u0107 o \u201eKrzy\u017cakach\u201d z 1960 roku[1]<\/a>(do dzi\u015b najwi\u0119kszy sukces kasowy!) czy \u201ePotop\u201d z 1973 r.[2]<\/a>(zajmuj\u0105c trzecie miejsce w kasie). Imponuj\u0105 widzowi uroczystym wykonaniem \u201eBogurodzicy\u201d \u2014 pierwszego hymnu bojowego polskiego rycerstwa (dawnego) \u2014 i zapieraj\u0105cym dech w piersiach kl\u0119cz\u0105cym ho\u0142dem narodu z\u0142o\u017conym ikonie Czarnej Madonny w Cz\u0119stochowie,[3]<\/a>sanktuarium narodowe (to ostatnie). R\u00f3wnie popularny film z 1973 roku \u201ePustynia i pustynia\/W pustyni iw puszczy\u201d pokazuje polskiego nastolatka, kt\u00f3ry stanowczo odmawia wyrzeczenia si\u0119 wiary katolickiej pod gro\u017ab\u0105 \u015bci\u0119cia mu g\u0142owy przez wojowniczych muzu\u0142man\u00f3w w Afryce, podczas gdy \u201eZiemia obiecana\u201d z 1974 roku \/Ziemia obiecana\u201d[4]<\/a>zawiera dramatyczn\u0105 scen\u0119, w kt\u00f3rej grzeszny katolik pope\u0142nia krzywoprzysi\u0119stwo, k\u0142ad\u0105c r\u0119k\u0119 na obrazie Matki Boskiej: \u017cydowski bohater, kt\u00f3ry nak\u0142ania Polaka do z\u0142o\u017cenia przysi\u0119gi, traktuje ten czyn jako uczciwe wyznanie, bo zdumia\u0142oby go, gdyby pomy\u015blcie, \u017ce Polak m\u00f3g\u0142by le\u017ce\u0107 twarz\u0105 w twarz z najwi\u0119ksz\u0105 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 swojego narodu.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie te filmy zosta\u0142y nakr\u0119cone w czasach ateizmu sponsorowanego przez pa\u0144stwo. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje Aleksander Ford, re\u017cyser \u201eKrzy\u017cak\u00f3w\u201d oraz Jerzy[5]<\/a>Hoffman, re\u017cyser \u201ePotopu\u201d, nie by\u0142 katolikiem, nawet nie by\u0142 chrze\u015bcijaninem: by\u0142 \u017bydem.<\/p>\n\n\n\n

Chrystianizacja Polski w 966 r. poprzedza\u0142a chrystianizacj\u0119 Rusi (988), ale nast\u0105pi\u0142a po chrystianizacji dzisiejszych Czech (znanych w \u015bredniowieczu jako Czechy). Warto zobaczy\u0107, jak trzy spokrewnione narody s\u0142owia\u0144skie zareagowa\u0142y na chrze\u015bcija\u0144stwo i jak z grubsza to samo wyznanie ukszta\u0142towa\u0142o ich histori\u0119. Polacy przyj\u0119li now\u0105 wiar\u0119 przez Czechy, czyli z Rzymu, a Ru\u015b (dzisiejsza Ukraina, Bia\u0142oru\u015b i Rosja \u2014 w\u00f3wczas nie do odr\u00f3\u017cnienia) z Bizancjum. Fakt ten oznacza\u0142 pierwszy wielki roz\u0142am mi\u0119dzy Polakami a wsp\u00f3\u0142czesnymi Rosjanami\/Ukrai\u0144cami. Do dzi\u015b Rosjanie uwa\u017caj\u0105 Polak\u00f3w za zdrajc\u00f3w s\u0142owia\u0144skiego \u015bwiata, a nie kto inny jak austriacki kanclerz Metternich (jeden z architekt\u00f3w europejskiego kontynentalnego porozumienia pokojowego wykutego na kongresie wiede\u0144skim w 1815 r.) powiedzia\u0142 s\u0142ynne s\u0142owa: Polska jest klinem, kt\u00f3ry \u015bwiat zachodni wbi\u0142 w \u015bwiat s\u0142owia\u0144ski. Stwierdzenie to jest w du\u017cym stopniu uzasadnione: przez katolicyzm Polacy zawsze czuli si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiata zachodniego i zawsze czuli si\u0119 przeciwni prawos\u0142awnej Rusi Wschodniej.<\/p>\n\n\n\n

Katolicyzm nie zawsze szed\u0142 w parze z narodem lub jego w\u0142adcami. Zaledwie sto lat min\u0119\u0142o od chrystianizacji Polski, gdy wybuch\u0142 ostry konflikt mi\u0119dzy polskim monarch\u0105, kr\u00f3lem Boles\u0142awem \u015amia\u0142ym, a biskupem Stanis\u0142awem z Krakowa (\u00f3wczesnej stolicy Polski): biskup zosta\u0142 zabity w ko\u015bciele ( !) przez poplecznik\u00f3w kr\u00f3la, w wyniku czego monarcha zosta\u0142 wygnany z kraju i zmar\u0142 na wygnaniu. To wydarzenie (1089) przypomina konflikt mi\u0119dzy papie\u017cem Grzegorzem VII a cesarzem Henrykiem IV (1077) lub \u015bmier\u0107 Tomasza Becketta z r\u0105k kr\u00f3la Henryka II (1170).<\/p>\n\n\n\n

Przyczyny wrogo\u015bci mi\u0119dzy kr\u00f3lem a biskupem s\u0105 otwarte na r\u00f3\u017cne interpretacje. W czasach PRL-u to historyczne wydarzenie by\u0142o ko\u015bci\u0105 niezgody interpretacyjnej: polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nadal czci\u0142 zamordowanego biskupa jako symbol sprzeciwu wobec w\u0142adzy \u015bwieckiej (niemoralnej), podczas gdy Partia komunistyczna pr\u00f3bowa\u0142a narzuci\u0107 interpretacj\u0119 konfliktu jako przyk\u0142ad wysokiego rang\u0105 duchownego ko\u015bcio\u0142a zdradzaj\u0105cego interesy pa\u0144stwa, ba, narodu.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie w okresie powojennym komuni\u015bci starali si\u0119 pozbawi\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 wp\u0142ywu, jaki wywiera\u0142 na nar\u00f3d, wi\u0119c ograniczyli duchowie\u0144stwo do granic mo\u017cliwo\u015bci, co sk\u0142oni\u0142o Prymasa Polski kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego do[6]<\/a>przeciwstawi\u0107 si\u0119 w\u0142adzy s\u0142ynnym ju\u017c krzykliwym protestem skierowanym do w\u0142adz, ko\u0144cz\u0105cym si\u0119 s\u0142owami: \u201eNam [Ko\u015bcio\u0142owi] nie wolno po\u015bwi\u0119ca\u0107 boskiego sacrum na \u015bwieckim o\u0142tarzu Cezara [pa\u0144stwa]. Non possumus<\/em> [nie mo\u017cemy]\u201d<\/p>\n\n\n\n

Kardyna\u0142 Wyszy\u0144ski nie zosta\u0142 zabity, jak jego duchowy poprzednik bp Stanis\u0142aw, ale trafi\u0142 do wi\u0119zienia na kilka lat. W tym czasie polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, pod nieobecno\u015b\u0107 zaginionej jako klasa polskiej szlachty i szlachty, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie albo uciekli z kraju w obawie przed komunistami, albo zostali pozbawieni ekonomicznego i politycznego wp\u0142ywu, przyj\u0105\u0142 rol\u0119 polska szlachta, polska arystokracja, polska szlachta. I jaka to by\u0142a ironia historii! Kap\u0142ani byli w wi\u0119kszo\u015bci rekrutowani spo\u015br\u00f3d ch\u0142opstwa, czyli warstwy spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra zgodnie z za\u0142o\u017ceniami marksistowskimi mia\u0142a zosta\u0107 wyzwolona spod wp\u0142ywu \u201eopium ludu\u201d, a jednocze\u015bnie warstwy spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra przez wieki by\u0142a uwa\u017cana przez szlacht\u0119 za niezdoln\u0105 do podtrzymania narodowo\u015bci!<\/p>\n\n\n\n

W tym powojennym okresie, niezale\u017cnie od tego, czy by\u0142e\u015b wierz\u0105cy, czy nie, dop\u00f3ki by\u0142e\u015b antykomunist\u0105 (a wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142a), naturalnie wspiera\u0142e\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142, identyfikowa\u0142e\u015b si\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em i wykorzystywa\u0142e\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142 w swoim oporze przeciwko Marksizm-leninizm, przeciwko ateistom na stanowiskach w\u0142adzy, przeciwko narzuconym przez Moskw\u0119 towarzyszom partyjnym, z kt\u00f3rych wielu by\u0142o \u017bydami. Nauczanie religii zosta\u0142o zakazane w szko\u0142ach, ale by\u0142o prowadzone przez parafie. Frekwencja dobrowolna wynios\u0142a prawie 100%; nie dlatego, \u017ce wszyscy rodzice byli \u017carliwie wierz\u0105cymi: by\u0142a to forma protestu, forma wyra\u017cania to\u017csamo\u015bci narodowej, znak oporu \u2014 wyra\u017ane, cho\u0107 milcz\u0105ce stwierdzenie non possumus<\/em>. (Dla por\u00f3wnania, w dzisiejszej Polsce frekwencja na lekcjach religii, kt\u00f3ra w mi\u0119dzyczasie zosta\u0142a przywr\u00f3cona do szk\u00f3\u0142, znacznie spad\u0142a i spada nadal).<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119ziony \u2014 a raczej przetrzymywany w areszcie domowym w r\u00f3\u017cnych klasztorach \u2014 kardyna\u0142 Wyszy\u0144ski czyta\u0142 (nie pierwszy raz w \u017cyciu) Henryka Sienkiewicza[7]<\/a>trylogi\u0119 (powie\u015bci historyczne o XVII-wiecznej Polsce, kt\u00f3rych znaczenie kulturowe jest por\u00f3wnywalne z powie\u015bciami Waltera Scotta w \u015bwiecie angloj\u0119zycznym), a podczas lektury Potopu<\/em>(kilka lat p\u00f3\u017aniej przerobiony na wspomniany wcze\u015bniej udany film) wpad\u0142 na pomys\u0142 przygotowania narodu na milenium polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. \u201ePotop\u201d, kt\u00f3ry w du\u017cej mierze opiera si\u0119 na faktach historycznych, informuje lub przypomina (w zale\u017cno\u015bci od przypadku) czytelnikowi o trudnych czasach z historii Polski, kiedy kraj by\u0142 zalewany przez wielu naje\u017ad\u017ac\u00f3w, a nar\u00f3d by\u0142 na skraju wygini\u0119cia . W tym czasie kr\u00f3l polski Jan Kazimierz z\u0142o\u017cy\u0142 uroczyste i religijne przyrzeczenie przywr\u00f3cenia \u015bwietno\u015bci Polsce, m.in. poprzez moralne odrodzenie narodu; to w\u0142a\u015bnie w tej powie\u015bci czytelnikowi przypomniano rol\u0119, jak\u0105 cz\u0119stochowski klasztor, a zw\u0142aszcza rol\u0119, jak\u0105 pe\u0142ni\u0142a w tych trudnych czasach ikona Matki Boskiej (przypomnij sobie kl\u0119cz\u0105cy ho\u0142d z\u0142o\u017cony ikonie w Potopie<\/em>. I tak te\u017c kard. zwolniony z aresztu w zwi\u0105zku z poststalinowsk\u0105 odwil\u017c\u0105 polityczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u201eKonfesjona\u0142 i o\u0142tarz narodu\u201d \u2014 tak kiedy\u015b okre\u015bla\u0142 on cz\u0119stochowski klasztor, co odpowiada faktom. Zajmuje to samo miejsce w zbiorowej psychice narodu, co Santiago de Compostela dla Hiszpan\u00f3w czy Lourdes dla Francuz\u00f3w. Udaj si\u0119 do klasztoru, a zobaczysz nieco wi\u0119kszy ni\u017c w rzeczywisto\u015bci pomnik kardyna\u0142a Wyszy\u0144skiego kl\u0119cz\u0105cy przed sanktuarium, w kt\u00f3rym od 1382 roku wizerunek Matki Boskiej czczony jest przez pokolenia Polak\u00f3w. Je\u015bli przyjrzysz si\u0119 bli\u017cej na obrazie zauwa\u017cysz dwie blizny na jej prawym policzku, blizny, z kt\u00f3rych obraz jest powszechnie znany i powszechnie rozpoznawany. Nie, nie s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 projektu artystycznego (o malarzu m\u00f3wi si\u0119 nie mniej ni\u017c o \u015bw. \u0141ukaszu Ewangeli\u015bcie): te blizny zosta\u0142y zadane podczas najazdu husyt\u00f3w na klasztor. Husyci byli czeskimi \u2014 powiedzmy \u2014 heretykami, ale miecze, kt\u00f3re pozostawi\u0142y blizny, dzier\u017cy\u0142y polskie r\u0119ce! To pokazuje nam wieloaspektowy zwi\u0105zek mi\u0119dzy narodem a jego wiar\u0105 katolick\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"Czarna<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Czarna Madonna z Cz\u0119stochowy<\/p>\n\n\n\n

Kardyna\u0142 Wyszy\u0144ski zainicjowa\u0142 program odnowy moralnej, kt\u00f3ry odczyta\u0142 z mur\u00f3w obronnych klasztoru kilkuset tysi\u0105com zgromadzonych tam ludzi. Powt\u00f3rzy\u0142 to, co kr\u00f3l Jan Kazimierz uczyni\u0142 w 1657 r., co z kolei opisa\u0142 Henryk Sienkiewicz we wspomnianej powie\u015bci historycznej Potop<\/em>. Moralna krucjata rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1956 roku i mia\u0142a zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w 1966 roku, roku tysi\u0105clecia polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. W ramach tej odnowy moralnej kopia Czarnej Madonny mia\u0142a by\u0107 przenoszona z parafii do parafii, w ca\u0142ym kraju, gromadz\u0105c lokalne spo\u0142eczno\u015bci na modlitwie, co irytowa\u0142o w\u0142adze. Bezradni, czuj\u0105c, \u017ce przegrywaj\u0105 bitw\u0119 o zbiorow\u0105 dusz\u0119 narodu, komuni\u015bci uchwycili obraz. Aresztowali ikon\u0119! Jak zareagowa\u0142 kardyna\u0142 Wyszy\u0144ski? Kaza\u0142 przewozi\u0107 pust\u0105 ram\u0119 z parafii do parafii w ca\u0142ym kraju. Obecno\u015b\u0107 Czarnej Madonny nigdy nie by\u0142a postrzegana jako bardziej namacalna. Czy pami\u0119tasz, dlaczego kr\u00f3l Henryk VIII chcia\u0142 skaza\u0107 Tomasza Morusa na \u015bmier\u0107, mimo \u017ce jego by\u0142y kanclerz milcza\u0142 na temat wybryk\u00f3w kr\u00f3la? Poniewa\u017c jego milczenie przemawia\u0142o g\u0142o\u015bniej ni\u017c s\u0142owa. Tak samo tutaj:<\/p>\n\n\n\n

Pusta rama, bez obrazu, a raczej ikony w \u015brodku, dla Czarnej Madonny jest ikon\u0105. Do Polski zosta\u0142a sprowadzona z Rusi (cz\u0119\u015b\u0107 dzisiejszej Ukrainy), kt\u00f3ra by\u0142a wyznania prawos\u0142awnego. P\u00f3\u0142nocne terytorium mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rusi\u0105 by\u0142o okupowane przez Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie, poga\u0144sk\u0105 jednostk\u0119 polityczn\u0105, kt\u00f3ra rz\u0105dzi\u0142a rozleg\u0142ymi ziemiami Rusi sk\u0105din\u0105d chrze\u015bcija\u0144skiej, po cz\u0119\u015bci zniszczonej, cz\u0119\u015bciowo podbitej przez liczne najazdy tatarskie. Poga\u0144skim ksi\u0105\u017c\u0119tom litewskim \u2014 g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki maria\u017com dynastycznym \u2014 uda\u0142o si\u0119 przej\u0105\u0107 kontrol\u0119 nad tym, co dzi\u015b znamy jako Bia\u0142oru\u015b, prawie ca\u0142\u0105 Ukrain\u0119 i ogromne po\u0142acie dzisiejszej Rosji. W\u0142adcy litewscy byli poganami niemal do ko\u0144ca XIV wieku. Jako takie by\u0142y celem religijno-ideologicznych najazd\u00f3w wojskowych przeprowadzanych przez Krzy\u017cak\u00f3w (niemiecki zakon wojskowy),<\/p>\n\n\n\n

W ideowo-religijnym celowniku Kr\u00f3lestwa Polskiego znale\u017ali si\u0119 tak\u017ce w\u0142adcy litewscy. Poniewa\u017c Krzy\u017cacy zagra\u017cali zar\u00f3wno Polsce, jak i Litwie, dobrym pomys\u0142em by\u0142o po\u0142\u0105czenie si\u0142 obu pa\u0144stw (wraz z rozleg\u0142ymi terytoriami ruskimi pod panowaniem litewskim!) w celu odparcia niemieckich atak\u00f3w. Za obop\u00f3ln\u0105 zgod\u0105 wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski zosta\u0142 kr\u00f3lem Polski (1386), oczywi\u015bcie pod warunkiem, \u017ce on i jego poga\u0144scy poddani dadz\u0105 si\u0119 ochrzci\u0107. Powsta\u0142 nowy organizm polityczny, na tyle pot\u0119\u017cny, by pokona\u0107 Krzy\u017cak\u00f3w w serii wojen, z kt\u00f3rych bitwa pod Grunwaldem (1410) opisana przez Henryka Sienkiewicza w powie\u015bci Krzy\u017cacy i<\/em> umiej\u0119tnie pokazana w filmie pod tym samym tytu\u0142em sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 zbiorowej psychiki narodu jako ikona.<\/p>\n\n\n\n

Unia mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Litw\u0105 (tj. Litw\u0105 i du\u017cymi cz\u0119\u015bciami Rusi, jak wspomniano powy\u017cej), kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej skonsolidowa\u0142a si\u0119 w postaci Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, spowodowa\u0142a, \u017ce \u200b\u200bkatolicyzm zrobi\u0142 dalsze wy\u0142omy na wschodzie i wkroczy\u0142 nieco na prawos\u0142awie. Chrze\u015bcija\u0144stwo. Z czasem na Litwie rozwin\u0119\u0142o si\u0119 podobne, typowo katolickie nabo\u017ce\u0144stwo do Matki Bo\u017cej, kt\u00f3re zmaterializowa\u0142o si\u0119 w kulcie ikony maryjnej w Wilnie, w Kaplicy Ostrej Bramy. Kult by\u0142 niemal wiern\u0105 duchow\u0105 kopi\u0105 kultu cz\u0119stochowskiego kultu Czarnej Madonny. Chocia\u017c polscy w\u0142adcy i szlachta byli na og\u00f3\u0142 tolerancyjni wobec innych wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich, d\u0105\u017cenie do sprowadzenia prawos\u0142awnych chrze\u015bcijan do wsp\u00f3lnej rzymskiej owczarni by\u0142o silne. Zaprojektowano i wdro\u017cono uni\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w (1596), na mocy kt\u00f3rego prawos\u0142awni, zachowuj\u0105c swoje obrz\u0105dki, mieli zerwa\u0107 stosunki z ko\u015bcio\u0142ami wschodnimi i uzna\u0107 w\u0142adz\u0119 papie\u017ca w Rzymie. Powo\u0142ano do \u017cycia tzw. Jednolit\u0105 Cerkiew Prawos\u0142awn\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a kolejnym roz\u0142amem wyznaniowym w Rzeczypospolitejrusskij mir<\/em> \u2014 \u015bwiat rosyjski: wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego ukrai\u0144skiego nacjonalizmu i to\u017csamo\u015bci narodowej wywodzi si\u0119 z tej unii cerkiewnej lub z tego roz\u0142amu: Cerkiew prawos\u0142awna Rusi Wschodniej z Moskw\u0105 jako rodz\u0105c\u0105 si\u0119 zasad\u0105 organizacyjn\u0105 ruskiego miru<\/em>(Kij\u00f3w by\u0142 wtedy miastem prowincjonalnym w Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w) zosta\u0142 skonfrontowany z prawos\u0142awnym ko\u015bcio\u0142em spin-off, przez prawos\u0142awnych katolik\u00f3w rosyjskich. Aby spot\u0119gowa\u0107 napi\u0119cia religijne i etniczne, sta\u0142e misje jezuickie dzia\u0142aj\u0105ce na wschodnich terenach ogromnej Rzeczypospolitej wraz z licznymi \u017bydami dzia\u0142aj\u0105cymi z ramienia magnat\u00f3w w charakterze rolnik\u00f3w podatkowych, w\u0142a\u015bcicieli m\u0142yn\u00f3w i karczm, dzier\u017cawc\u00f3w grunt\u00f3w itp. wywo\u0142a\u0142y liczne powstania rosyjskoj\u0119zycznych, prawos\u0142awnych Ukrai\u0144c\u00f3w (cho\u0107 nie znano ich w\u00f3wczas pod t\u0105 nazw\u0105) i skutkowa\u0142y krwawymi \u0142a\u017aniami, rzeziami, masakrami i licznymi aktami czystek etnicznych polskich kolonizator\u00f3w i ich \u017cydowskich towarzyszy podr\u00f3\u017cy .<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksze powstanie \u201eukrai\u0144skie\u201d wybuch\u0142o w 1648 r.; wkr\u00f3tce, w 1655 roku, Szwecja najecha\u0142a Polsk\u0119 od p\u00f3\u0142nocy; w tym samym roku Rosja zaatakowa\u0142a od wschodu; podczas gdy Ukrai\u0144cy zbli\u017cyli si\u0119 do Lublina, Szwedzi zaj\u0119li Krak\u00f3w, a Rosjanie Wilno (stolica litewskiej cz\u0119\u015bci Rzeczypospolitej). W rezultacie pa\u0144stwo polskie praktycznie przesta\u0142o istnie\u0107 (a dok\u0142adnie w okresie opisanym przez Henryka Sienkiewicza i sfilmowanym przez Jerzego Hofmanna w Potopie<\/em> , o kt\u00f3rym mowa powy\u017cej). To w\u0142a\u015bnie klasztor cz\u0119stochowski skutecznie opar\u0142 si\u0119 militarnie szwedzkiemu obl\u0119\u017ceniu i zapocz\u0105tkowa\u0142 pocz\u0105tkowo partyzantk\u0119, a nast\u0119pnie regularn\u0105 wojn\u0119 z agresorami. Okres ten ogromnie wzmocni\u0142 polski katolicyzm. Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n