![\"\"](\"https:\/\/wia.net.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-242-1024x408.webp\")
<\/figure>\n\n\n\nDeklaracja Balfoura jest dokumentem krytycznym w historii Bliskiego Wschodu, Izraela i narodu palesty\u0144skiego. Ten kr\u00f3tki list, wydany 2 listopada 1917 r., oznacza\u0142 brytyjskie wsparcie dla ustanowienia \u201enarodowego domu narodu \u017cydowskiego\u201d w Palestynie i tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce zosta\u0142 wys\u0142any do syjonistycznego lorda Rothschilda.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jednak dokument ten i jego nast\u0119pstwa s\u0105 przesi\u0105kni\u0119te kontrowersjami.\u00a0Zag\u0142\u0119bmy si\u0119 w szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce Deklaracji Balfoura, jej konsekwencji i debaty wok\u00f3\u0142 jej interpretacji i wdro\u017cenia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Deklaracja Balfoura by\u0142a wynikiem r\u00f3\u017cnych wydarze\u0144 politycznych i historycznych. W kontek\u015bcie I wojny \u015bwiatowej Brytyjczycy chcieli pozyska\u0107 poparcie \u015bwiatowej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, szczeg\u00f3lnie w Rosji i USA, aby wywrze\u0107 presj\u0119 na swoje rz\u0105dy, aby albo pozosta\u0142y w wysi\u0142kach wojennych przeciwko pa\u0144stwom centralnym, albo przy\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 do nich. Co wi\u0119cej, Brytyjczycy byli r\u00f3wnie\u017c zainteresowani przej\u0119ciem kontroli nad Palestyn\u0105 ze wzgl\u0119du na jej strategiczne po\u0142o\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n Deklaracja skierowana do Lorda Rothschilda, czo\u0142owego brytyjskiego \u017byda, brzmia\u0142a:<\/p>\n\n\n\n \u201eRz\u0105d Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci pozytywnie ocenia utworzenie w Palestynie narodowej siedziby narodu \u017cydowskiego i do\u0142o\u017cy wszelkich stara\u0144, aby u\u0142atwi\u0107 osi\u0105gni\u0119cie tego celu, przy czym jest jasno zrozumia\u0142e, \u017ce nie nale\u017cy czyni\u0107 nic, co mog\u0142oby zaszkodzi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu cywilnemu i religijnemu praw istniej\u0105cych spo\u0142eczno\u015bci nie\u017cydowskich w Palestynie lub praw i statusu politycznego, z jakiego korzystaj\u0105 \u017bydzi w jakimkolwiek innym kraju\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Sformu\u0142owanie to by\u0142o celowo niejednoznaczne. Wyra\u017caj\u0105c poparcie dla \u017cydowskiego domu narodowego, nie okre\u015bli\u0142 jednak parametr\u00f3w tego domu ani sposob\u00f3w jego utworzenia.<\/p>\n\n\n\n Po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej Liga Narod\u00f3w przyzna\u0142a Wielkiej Brytanii mandat do rz\u0105dzenia Palestyn\u0105. Brytyjczycy musieli teraz upora\u0107 si\u0119 ze sprzecznymi nacjonalistycznymi aspiracjami zar\u00f3wno Arab\u00f3w, jak i \u017byd\u00f3w w regionie. Wydali seri\u0119 bia\u0142ych ksi\u0105g, czyli o\u015bwiadcze\u0144 politycznych, maj\u0105cych na celu wyja\u015bnienie ich stanowiska w tej kwestii, ale napi\u0119cia tylko wzros\u0142y.<\/p>\n\n\n\n W latach trzydziestych i czterdziestych XX wieku imigracja \u017byd\u00f3w do Palestyny \u200b\u200bznacznie wzros\u0142a, do czego przyczyni\u0142a si\u0119 polityka antysemicka i prze\u015bladowania w Europie. Ta zwi\u0119kszona obecno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w po\u0142\u0105czeniu z zakupami ziemi, kt\u00f3re czasami powodowa\u0142y wysiedlenie arabskich dzier\u017cawc\u00f3w, doprowadzi\u0142a do wzmo\u017conych napi\u0119\u0107 i brutalnych konfrontacji.<\/p>\n\n\n\n Wielu Palesty\u0144czyk\u00f3w postrzega\u0142o tre\u015b\u0107 Deklaracji Balfoura jako obietnic\u0119 ochrony swoich praw. Dlatego uwa\u017cali, \u017ce masowa imigracja \u017byd\u00f3w i utworzenie pa\u0144stwa z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 by\u0142o zdrad\u0105 tej obietnicy. Z tej perspektywy niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce syjoni\u015bci \u201ez\u0142amali umow\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n Do okre\u015blenia \u201eumowa\u201d nale\u017cy jednak podchodzi\u0107 z ostro\u017cno\u015bci\u0105. Deklaracja Balfoura nie by\u0142a prawnie wi\u0105\u017c\u0105cym traktatem, ale raczej o\u015bwiadczeniem woli. Niemniej jednak nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce wielu Palesty\u0144czyk\u00f3w zosta\u0142o wysiedlonych podczas i po izraelskiej wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1948 roku.<\/p>\n\n\n\n Wydarzenie to, nazywane przez Palesty\u0144czyk\u00f3w Nakb\u0105 (lub \u201ekatastrof\u0105\u201d), doprowadzi\u0142o do wysiedlenia oko\u0142o 700 000 Palesty\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Etykieta \u201eterrorysty\u201d jest kontrowersyjna i obci\u0105\u017cona politycznie. Nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce niekt\u00f3re \u017cydowskie grupy paramilitarne, takie jak Irgun i Gang Sterna, stosowa\u0142y brutaln\u0105, a czasem masow\u0105 taktyk\u0119 zar\u00f3wno wobec brytyjskich urz\u0119dnik\u00f3w, jak i arabskich cywil\u00f3w w okresie przed powstaniem pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Takie dzia\u0142ania budzi\u0142y kontrowersje nawet w ruchu syjonistycznym. Jednak\u017ce szerokie przedstawianie ca\u0142ego ruchu syjonistycznego lub p\u00f3\u017aniejszego Pa\u0144stwa Izrael jako \u201eterrorystycznego\u201d nadmiernie upraszcza z\u0142o\u017con\u0105 narracj\u0119 historyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Irgun, czyli Etzel, by\u0142a syjonistyczn\u0105 grup\u0105 paramilitarn\u0105, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142a w Brytyjskim Mandacie Palestyny \u200b\u200bod 1931 do 1948. Powsta\u0142a jako frakcja oderwana od g\u0142\u00f3wnej \u017cydowskiej organizacji obronnej, Hagany, z powodu r\u00f3\u017cnic ideologicznych co do sposobu reagowania na ataki Arab\u00f3w ataki i polityk\u0119 brytyjsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Lehi, cz\u0119sto nazywana Gangiem Sterna od nazwiska jej za\u0142o\u017cyciela, Abrahama Sterna, by\u0142a kolejn\u0105 radykaln\u0105 syjonistyczn\u0105 grup\u0105 paramilitarn\u0105. Wierzyli w zdecydowane utworzenie pa\u0144stwa \u017cydowskiego po obu stronach rzeki Jordan i byli znani ze swojej bezkompromisowej postawy wobec Brytyjczyk\u00f3w i tych, kt\u00f3rych postrzegali jako wrog\u00f3w pa\u0144stwa \u017cydowskiego.<\/p>\n\n\n\n Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce przyw\u00f3dcy \u017cydowskiego g\u0142\u00f3wnego nurtu, w tym David Ben-Gurion, pierwszy premier Izraela, cz\u0119sto pot\u0119piali dzia\u0142ania tych grup ekstremistycznych. Nowo utworzony rz\u0105d izraelski rozpocz\u0105\u0142 nawet w 1948 roku operacj\u0119 wojskow\u0105 przeciwko Irgunowi, znan\u0105 jako \u201eafera Altaleny\u201d, co odzwierciedla g\u0142\u0119bokie podzia\u0142y wewn\u0105trz spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w sprawie stosowania przemocy i wizji nowego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad dzia\u0142aniami tych grup, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o szerszym kontek\u015bcie geopolitycznym i mnogo\u015bci zaanga\u017cowanych aktor\u00f3w. Chocia\u017c brutalne akty takich grup jak Irgun i Lehi by\u0142y niezaprzeczalne, etykietowanie ca\u0142ego ruchu narodowego lub kolejnego pa\u0144stwa w oparciu o dzia\u0142ania frakcji mo\u017ce by\u0107 redukcjonistyczne.<\/p>\n\n\n\n Jednak uznanie i zrozumienie tych wydarze\u0144 ma kluczowe znaczenie dla pe\u0142nego zrozumienia historii regionu.<\/p>\n\n\n\n Deklaracja Balfoura jest niezaprzeczalnie prze\u0142omowym dokumentem w historii Izraela i Palestyny.\u00a0Jego dwuznaczny charakter po\u0142o\u017cy\u0142 podwaliny pod dziesi\u0119ciolecia konflikt\u00f3w i kontrowersji.Deklaracja Balfoura: kontekst i tre\u015b\u0107<\/em><\/h2>\n\n\n\n
\n
Nast\u0119pstwa i mandat<\/em><\/h2>\n\n\n\n
\u201eKontrakt\u201d i zarzuty narusze\u0144 syjonizmu<\/em><\/h2>\n\n\n\n
Syjoni\u015bci jako \u201eterrory\u015bci\u201d?<\/em><\/h2>\n\n\n\n
Irgun (Etzel)<\/em><\/h3>\n\n\n\n
\n
Lehi (Gang Sterna)<\/em><\/h3>\n\n\n\n
\n
Wniosek<\/em><\/h2>\n\n\n\n
Chocia\u017c nale\u017cy rozpozna\u0107 b\u00f3l i \u017cale narodu palesty\u0144skiego i zaj\u0105\u0107 si\u0119 nimi, wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c, aby podej\u015b\u0107 do tematu z niuansami, unika\u0107 nadmiernych uog\u00f3lnie\u0144 i zrozumie\u0107 wieloaspektowy charakter wydarze\u0144 historycznych.#<\/p>\n\n\n\n